Xuất khẩu không đòi hỏi quy mô lớn như nhiều người nghĩ. Nhưng nó đòi hỏi làm đúng thứ tự, vì một số bước sau phụ thuộc vào bước trước.
Bước 1: Xác định mã HS của hàng
Đây là việc nên làm đầu tiên, trước cả việc tìm khách.
Mã HS là mã phân loại hàng hóa dùng chung trên thế giới, gồm nhiều chữ số. Sáu chữ số đầu thống nhất quốc tế, các chữ số sau do từng nước quy định chi tiết thêm.
Mã này quyết định gần như mọi thứ tiếp theo:
- Thuế xuất khẩu ở Việt Nam, nếu có.
- Thuế nhập khẩu ở nước đến — và mức ưu đãi theo các hiệp định thương mại.
- Hàng có thuộc diện phải xin giấy phép hay kiểm tra chuyên ngành không.
- Các yêu cầu về kiểm dịch, an toàn thực phẩm.
Xác định nhầm mã HS là nguồn của rất nhiều rắc rối về sau, từ bị áp thuế khác tới bị giữ hàng ở cảng. Với hàng khó phân loại, nên hỏi cơ quan hải quan để được xác định trước.
Bước 2: Kiểm tra điều kiện pháp lý
Ba câu cần trả lời:
- Hàng có bị cấm hoặc hạn chế xuất khẩu không? Danh mục này có và cần tra.
- Có cần giấy phép hay điều kiện gì không? Nhiều nhóm hàng thuộc diện quản lý chuyên ngành.
- Doanh nghiệp mình đã đủ điều kiện chưa? Ngành nghề đăng ký kinh doanh phải phù hợp.
Bước 3: Chọn thị trường
Đây là bước nhiều người bỏ qua và đi thẳng tới bước tìm khách. Nhưng chọn sai thị trường thì công tìm khách phần lớn là phí.
Vài tiêu chí đáng cân nhắc:
- Thuế nhập khẩu và hiệp định thương mại. Việt Nam có nhiều hiệp định, mỗi hiệp định cho mức ưu đãi khác nhau với từng nhóm hàng. Cùng một sản phẩm có thể chịu thuế rất khác nhau giữa hai thị trường.
- Rào cản kỹ thuật. Tiêu chuẩn, chứng nhận, quy định nhãn mác. Có thị trường thuế thấp nhưng yêu cầu kỹ thuật rất cao.
- Khoảng cách và chi phí vận chuyển.
- Quy mô nhu cầu và mức độ cạnh tranh.
Bước 4: Tìm khách hàng
Vài kênh thường dùng, xếp theo mức đầu tư:
- Sàn thương mại điện tử xuyên biên giới — chi phí thấp, tiếp cận nhanh, nhưng cạnh tranh về giá gay gắt.
- Hội chợ chuyên ngành — tốn kém hơn nhưng gặp được đúng người mua chuyên nghiệp.
- Cơ quan xúc tiến thương mại và thương vụ Việt Nam ở nước ngoài — kênh này miễn phí hoặc chi phí thấp và hay bị bỏ qua.
- Hiệp hội ngành hàng — có dữ liệu thị trường và mạng lưới.
Bước 5: Chuẩn bị năng lực đáp ứng
Trước khi chào hàng, nên chắc chắn về ba thứ, vì hủy đơn giữa chừng gây thiệt hại lớn hơn nhiều so với việc từ chối từ đầu:
- Sản lượng ổn định — khách nước ngoài thường đặt đều đặn và không chấp nhận giao thiếu.
- Chất lượng đồng nhất giữa các lô.
- Vốn lưu động — từ lúc sản xuất tới lúc nhận tiền có thể mất vài tháng, và phần vốn đó doanh nghiệp phải tự lo.
Đơn hàng đầu tiên
Với đơn đầu tiên, nên làm nhỏ và làm cẩn thận hơn là làm lớn.
Một lô nhỏ chạy trọn quy trình cho biết mình thiếu gì — thủ tục, đóng gói, thời gian thực tế, chi phí phát sinh. Học được những thứ đó trên một lô nhỏ rẻ hơn nhiều so với học trên một lô lớn.
Hỏi đáp nhanh
Việc đầu tiên khi muốn xuất khẩu là gì?
Tra mã HS của hàng mình, trước cả việc tìm khách. Mã đó quyết định thuế, giấy phép, kiểm tra chuyên ngành, và quyết định luôn thị trường nào khả thi.
Xác định nhầm mã HS dẫn tới gì?
Bị áp thuế khác, bị giữ hàng ở cảng, hoặc phải khai bổ sung và nộp bổ sung khi bị phát hiện sau thông quan. Với hàng khó phân loại nên hỏi cơ quan hải quan để được xác định trước.
Vì sao phải chọn thị trường trước khi tìm khách?
Vì chọn sai thị trường thì công tìm khách phần lớn là phí. Cần cân nhắc thuế nhập khẩu theo hiệp định, rào cản kỹ thuật, chi phí vận chuyển và mức độ cạnh tranh.
Đơn hàng đầu tiên nên làm thế nào?
Nhỏ và cẩn thận hơn là làm lớn. Một lô nhỏ chạy trọn quy trình cho biết mình thiếu gì — học được điều đó trên lô nhỏ rẻ hơn nhiều so với học trên lô lớn.
