Thuế nhập khẩu ngày càng giảm nhờ các hiệp định thương mại, nhưng rào cản kỹ thuật thì không. Với nhiều mặt hàng, đây mới là trở ngại thật.
Ba lớp yêu cầu
Phân biệt ba lớp này giúp biết cái nào bắt buộc, cái nào thương lượng được.
Lớp 1 — Quy định bắt buộc của nước nhập khẩu. Không đạt thì hàng không được phép vào, bất kể người mua có đồng ý hay không. Gồm quy định về an toàn thực phẩm, dư lượng hóa chất, kiểm dịch, an toàn sản phẩm, ghi nhãn.
Lớp 2 — Tiêu chuẩn tự nguyện được thị trường công nhận. Không bắt buộc về pháp lý, nhưng thiếu thì khó bán vào kênh phân phối lớn. Gồm các chứng nhận về hệ thống quản lý, về thực hành sản xuất tốt, về môi trường và lao động.
Lớp 3 — Yêu cầu riêng của từng người mua. Mỗi chuỗi bán lẻ, mỗi thương hiệu có bộ tiêu chuẩn riêng, thường khắt khe hơn cả hai lớp trên. Có nơi cử người sang đánh giá nhà máy trực tiếp.
Điểm cần nhớ: vượt lớp 1 là được phép vào, vượt lớp 3 mới là bán được.
Các nhóm yêu cầu thường gặp
An toàn và vệ sinh. Với thực phẩm là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh, kim loại nặng, vi sinh vật. Mỗi thị trường có danh mục và ngưỡng riêng, và chúng được cập nhật — một chất được phép năm ngoái có thể bị siết năm nay.
Ghi nhãn. Ngôn ngữ, thông tin bắt buộc, cách ghi thành phần và giá trị dinh dưỡng, cảnh báo dị ứng. Đây là lỗi phổ biến và tốn kém vì thường chỉ phát hiện khi hàng đã tới nơi.
Bao bì và vật liệu tiếp xúc. Quy định về vật liệu, về pallet gỗ, về tỷ lệ tái chế.
Truy xuất nguồn gốc. Ngày càng phổ biến — phải chứng minh được nguyên liệu đến từ đâu, qua những khâu nào.
Môi trường và lao động. Nhóm đang mở rộng nhanh: chứng minh nguyên liệu không từ khu vực phá rừng, báo cáo phát thải, điều kiện lao động trong chuỗi cung ứng.
Cách tìm hiểu yêu cầu
- Hỏi thẳng người mua. Họ biết rõ nhất vì họ chịu trách nhiệm khi hàng vào tới nơi. Đây là nguồn nhanh và chính xác nhất.
- Tra cổng thông tin của cơ quan quản lý nước nhập khẩu.
- Hỏi thương vụ Việt Nam tại nước đó, và hiệp hội ngành hàng.
- Thuê tư vấn với thị trường khó và đơn hàng lớn.
Chi phí và cách nhìn
Đạt chứng nhận tốn tiền và tốn thời gian — kiểm nghiệm, đánh giá, cải tạo nhà xưởng, duy trì hệ thống. Với doanh nghiệp nhỏ, đây là rào cản thật.
Nhưng có hai cách nhìn khác đáng cân nhắc.
Thứ nhất, phần lớn yêu cầu này cũng cải thiện chính hoạt động của doanh nghiệp — hệ thống truy xuất giúp tìm nguyên nhân khi có lô hàng lỗi, kiểm soát dư lượng giúp giảm rủi ro cả ở thị trường trong nước.
Thứ hai, chứng nhận là rào cản hai chiều: nó khó với mình thì cũng khó với đối thủ. Doanh nghiệp vượt được thì cạnh tranh trong một nhóm nhỏ hơn nhiều, và biên lợi nhuận thường tốt hơn.
Thứ tự làm hợp lý
Không nên đi làm hết mọi chứng nhận rồi mới tìm khách. Thứ tự đỡ tốn hơn:
- Chọn một thị trường mục tiêu.
- Tìm hiểu đúng yêu cầu của thị trường đó cho đúng mặt hàng của mình.
- Làm những gì bắt buộc.
- Có khách cụ thể rồi mới làm tiếp các chứng nhận mà chính khách đó yêu cầu.
Hỏi đáp nhanh
Ba lớp yêu cầu của thị trường nhập khẩu là gì?
Quy định bắt buộc của nước nhập khẩu; tiêu chuẩn tự nguyện được thị trường công nhận; và yêu cầu riêng của từng người mua. Vượt lớp một là được phép vào, vượt lớp ba mới là bán được.
Lỗi nào tốn kém vì chỉ phát hiện khi hàng đã tới nơi?
Ghi nhãn — ngôn ngữ, thông tin bắt buộc, cách ghi thành phần, cảnh báo dị ứng.
Cách nhanh nhất để biết yêu cầu là gì?
Hỏi thẳng người mua. Họ biết rõ nhất vì họ chịu trách nhiệm khi hàng vào tới nơi.
Có mặt tích cực nào của rào cản kỹ thuật không?
Có. Nó là rào cản hai chiều — khó với mình thì cũng khó với đối thủ. Doanh nghiệp vượt được thì cạnh tranh trong nhóm nhỏ hơn nhiều và biên lợi nhuận thường tốt hơn.
